“Take a big bath” – Khi ngân hàng chấp nhận một năm xấu để mở ra chu kỳ mới

Trong phân tích tài chính, không phải lúc nào lợi nhuận sụt giảm mạnh cũng đồng nghĩa với sự suy yếu về bản chất. Ngược lại, trong nhiều trường hợp – đặc biệt ở các ngân hàng đang trong quá trình tái cơ cấu – một năm lợi nhuận “xấu bất thường” lại có thể là hệ quả của một lựa chọn chiến lược có chủ đích. Câu chuyện của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (STB) trong năm 2025 đang cho thấy khá rõ logic này.

“Take a big bath” là gì và vì sao thường xuất hiện ở ngân hàng?

“Take a big bath” là thuật ngữ dùng để mô tả việc doanh nghiệp chủ động ghi nhận tối đa các khoản chi phí, lỗ tiềm ẩn và rủi ro trong cùng một kỳ kế toán, thường là quý hoặc năm cuối của một giai đoạn khó khăn. Thay vì “chia nhỏ nỗi đau” qua nhiều năm, ban lãnh đạo chấp nhận dồn áp lực vào một thời điểm, khiến kết quả kinh doanh trông rất xấu trong ngắn hạn.

Trong ngành ngân hàng, “big bath” thường gắn với:

• Trích lập dự phòng rủi ro tín dụng mạnh tay.
• Đưa các khoản nợ xấu tiềm ẩn ra ánh sáng.
• Đánh giá lại tài sản ở mức thận trọng nhất.

Mục tiêu cốt lõi không nằm ở con số lợi nhuận của năm hiện tại, mà là làm sạch bảng cân đối kế toán, giảm gánh nặng cho các năm sau và tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới. Do đó, “take a big bath” thường xuất hiện gần cuối quá trình tái cơ cấu, khi ngân hàng muốn khép lại quá khứ thay vì kéo dài nó.

STB năm 2025: Một bức tranh rất giống “big bath”

Lợi nhuận chỉ đạt một nửa kế hoạch – dù không thiếu tăng trưởng tín dụng

Năm 2025, Sacombank sử dụng 100% room tín dụng, tức ngân hàng không hề bị bó hẹp về quy mô cho vay. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng lại gây thất vọng: Lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 7.628 tỷ đồng, chỉ hoàn thành khoảng 52% kế hoạch 14.650 tỷ đồng.

Điểm bất thường không nằm ở mức lợi nhuận cả năm, mà nằm ở cách lợi nhuận phân bổ theo thời gian:

• 3 quý đầu năm ngân hàng lãi tới 10.988 tỷ đồng, tăng 35.7% YoY
• Riêng quý 4/2025 ghi nhận khoản lỗ 3.360 tỷ đồng, kéo tụt toàn bộ kết quả cả năm.

Một cú lỗ lớn, xuất hiện đột ngột vào quý cuối năm thường không phải do hoạt động kinh doanh thông thường, mà là hệ quả của các quyết định kế toán và quản trị rủi ro mang tính “dồn lực”, đặc biệt diễn ra sau thời điểm STB có quyền Tổng giám đốc mới.

Chất lượng tài sản: điểm rơi của toàn bộ vấn đề

Quý 4/2025 đánh dấu sự thay đổi rất mạnh trong cách Sacombank ghi nhận rủi ro tín dụng:

• Tỷ lệ nợ xấu (NPL) tăng vọt lên 6,31%, trong khi cuối quý 3 chỉ ở mức 2,75%. Mức tăng hơn 3,5 điểm % chỉ trong một quý là cực kỳ hiếm gặp nếu chỉ do yếu tố kinh doanh thông thường.
• Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đạt 9.005 tỷ đồng, cao gấp hơn 25 lần cùng kỳ, và thậm chí vượt cả tổng trích lập của cả năm 2024.

Dù trích lập rất mạnh, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLCR) vẫn chỉ còn 49,2%, giảm mạnh từ mức 93,3% cuối quý 3. Điều này cho thấy:

• Ngân hàng đã đưa ra ánh sáng một lượng lớn nợ xấu.
• Nhưng mức độ “làm sạch” vẫn chưa hoàn toàn kết thúc.
• Áp lực trích lập có thể còn kéo dài sang các quý sau.

Xét tổng thể, hành vi này rất phù hợp với logic “take a big bath”: chấp nhận để năm 2025 trở thành một năm xấu toàn diện, thay vì kéo rủi ro sang nhiều năm kế tiếp.

Triển vọng 2026: Vì sao bức tranh vẫn chưa bi quan?

Mặc dù năm 2025 để lại nhiều con số tiêu cực, nhưng nếu nhìn theo chu kỳ, 2026 vẫn là một năm có cơ sở để kỳ vọng.

• Tăng trưởng tín dụng được dự báo duy trì ở mức cao khi nền kinh tế phục hồi, giúp cải thiện thu nhập cốt lõi.
• CIR của Sacombank còn dư địa giảm, tạo điều kiện nâng hiệu quả hoạt động nếu doanh thu ổn định trở lại.
• Khi môi trường kinh tế thuận lợi hơn, nợ xấu mới có xu hướng giảm, từ đó áp lực trích lập cũng dần hạ nhiệt.

Một điểm đáng chú ý khác là khả năng hoàn nhập dự phòng. Những khoản nợ đã được trích lập mạnh trong năm 2025, nếu được xử lý hoặc thu hồi tốt, có thể trở thành nguồn lợi nhuận hoàn nhập trong các năm sau. Cuối cùng, việc đẩy nhanh bán 32,5% vốn liên quan đến nhóm ông Trầm Bê vẫn là mảnh ghép quan trọng nhất. Nếu hoàn tất, Sacombank sẽ chính thức khép lại quá trình tái cơ cấu kéo dài nhiều năm, mở ra khả năng tăng vốn, cải thiện CAR và bước vào chu kỳ tăng trưởng “sạch” hơn.

Góc nhìn nhà đầu tư

Năm 2025 của Sacombank là một năm xấu về lợi nhuận, nhưng rất đáng phân tích về mặt chiến lược. Với nhà đầu tư dài hạn, câu hỏi quan trọng không phải là “STB lãi bao nhiêu năm nay”, mà là:

Liệu đây có phải là năm ngân hàng chấp nhận “tắm nước lạnh” lần cuối, để chuẩn bị cho một chu kỳ mới bền vững hơn?

Câu trả lời sẽ dần rõ nét trong năm 2026.