THƯƠNG VỤ PHRL LỊCH SỬ CỦA BID VÀ VCB – KỲ VỌNG VÀ CƠ HỘI ?

PHÁT HÀNH RIÊNG LẺ CỦA BID & VCB – HIỂU ĐÚNG BẢN CHẤT ĐỂ KHÔNG ĐI SAI CHU KỲ ở 2026

Trong các chu kỳ tăng trưởng của ngành ngân hàng, phát hành cổ phiếu riêng lẻ (PHRL) luôn là chủ đề gây tranh cãi. Có người xem đây là tín hiệu tiêu cực vì “pha loãng”, có người cho rằng ngân hàng “bán rẻ cổ phần”. Tuy nhiên, với hai ngân hàng trụ cột của hệ thống là BIDV (BID) và Vietcombank (VCB), cách hiểu này là phiến diện và dễ khiến nhà đầu tư đi sai nhịp.

Muốn đánh giá đúng PHRL của BID và VCB, cần quay lại bản chất hoạt động ngân hàng, đặc biệt là vai trò của vốn tự có và hệ số an toàn vốn (CAR).

________________________________________

1. Vì sao BID & VCB buộc phải tăng vốn? (dự kiến ngay 2026)

Khác với doanh nghiệp sản xuất hay thương mại, ngân hàng không thể tăng trưởng vô hạn chỉ bằng lợi nhuận. Mọi hoạt động cho vay đều bị ràng buộc bởi CAR – Capital Adequacy Ratio, tức tỷ lệ vốn tự có trên tài sản có rủi ro.

-Theo chuẩn Basel II/III, CAR tối thiểu khoảng 8%

– Ngân hàng càng lớn, dư nợ càng cao, CAR càng dễ bị “ăn mòn”

Tại thời điểm gần đây:

– VCB có CAR dao động quanh 10–10,5%

– BID thấp hơn, chỉ quanh 9%, do đặc thù cho vay đầu tư công và doanh nghiệp nhà nước

+ Đây không phải mức nguy hiểm, nhưng là mức hạn chế tăng trưởng.

Nếu không tăng vốn:

• Room tín dụng bị khống chế

• Không thể mở rộng cho vay chu kỳ mới

• Mất vai trò dẫn dắt hệ thống

Vì vậy, PHRL vì thế không phải để “cứu thanh khoản”, mà để “mua dư địa tăng trưởng” cho 3–5 năm tới.

________________________________________

2. Mục đích cốt lõi của PHRL: mua “giấy phép tăng trưởng”

(2.1) Mở room tín dụng trong chu kỳ 2025–2030

Việt Nam đang bước vào chu kỳ:

– Đầu tư công quy mô lớn (cao tốc Bắc – Nam, sân bay, logistics)

– Phục hồi bất động sản có chọn lọc

– FDI quay lại các khu công nghiệp

Trong các chu kỳ này, BID và VCB luôn là ngân hàng đầu nguồn:

– BID mạnh cho vay hạ tầng, DNNN, dự án lớn

– VCB dẫn đầu mảng doanh nghiệp FDI, xuất nhập khẩu, bán lẻ cao cấp

Nhưng các khoản vay này:

– Rủi ro thấp

– Hệ số rủi ro cao

=> “ăn vốn” rất mạnh => Không tăng vốn = tự khóa tăng trưởng.

________________________________________

(2.2) Nâng chất lượng bảng cân đối, không phải xử lý nợ xấu

Một hiểu lầm lớn của thị trường là:

“Ngân hàng phát hành riêng lẻ vì có vấn đề”

Thực tế:

– VCB có tỷ lệ nợ xấu dưới 1%

– BID sau tái cơ cấu cũng duy trì quanh 1,5%

– Thanh khoản dồi dào, CASA cao

PHRL của BID & VCB:

– Không dùng để “vá lỗ”

– Không xử lý nợ xấu

– Mà để chuẩn hóa Basel, nâng đệm an toàn

=> Đây là tăng vốn chủ động, không phải bị động.

________________________________________

3. Vì sao chọn phát hành riêng lẻ?

So với các hình thức khác:

– Chia cổ tức bằng cổ phiếu: VCB đã làm rất mạnh (tỷ lệ gần 50%), nhưng không thể lặp lại liên tục

– Chào bán đại trà: Dễ gây sốc cung, khó kiểm soát cổ đông

Việc PHRL:

– Chọn được nhà đầu tư chiến lược

– Có lock-up 1–3 năm

– Ổn định cơ cấu cổ đông

Với ngân hàng lớn: Ai mua cổ phần quan trọng hơn mua giá bao nhiêu đó là lý do dù BID có chào báo giá thấp nhưng thị giá vẫn tăng tốt.

________________________________________

4. Khác biệt trong “động cơ” giữa BID và VCB

BID – tăng vốn để hoàn thành vai trò vĩ mô

BID mang nặng tính “chính sách”:

– Tài trợ đầu tư công

– Hạ tầng quốc gia

– Doanh nghiệp nhà nước

Đặc thù này khiến:

– CAR luôn căng

– ROE thấp hơn VCB, nợ xấu lại cao hơn.

– Tăng trưởng bị kìm nếu không bổ sung vốn

Với BID, PHRL là điều kiện cần để tiếp tục tăng trưởng, không phải lựa chọn.

________________________________________

VCB – tăng vốn để giữ vị thế số 1

VCB ở vị thế khác:

– ROE cao (thường duy trì ~ 20%)

– Biên lợi nhuận tốt

– Chất lượng tài sản đầu ngành

Mục tiêu của VCB:

– Nâng chuẩn Basel cao hơn

– Giữ vị thế ngân hàng số 1

– Chuẩn bị cho tăng trưởng dài hạn bền vững

Với VCB, PHRL là chiến lược phòng thủ – giữ ngôi đầu, không phải chạy theo tăng trưởng nóng.

5. Kết luận: Hiểu đúng để đi đúng chu kỳ

PHRL của BID và VCB không phải tín hiệu xấu, càng không phải “bán rẻ cổ đông”. Đây là:

– Công cụ mở room tăng trưởng

– Chuẩn bị cho chu kỳ tín dụng mới

– Chiến lược dài hạn của ngân hàng trụ cột

Do đó, ai nhìn PHRL bằng lăng kính ngắn hạn sẽ thấy pha loãng

còn ai nhìn bằng lăng kính chu kỳ sẽ thấy nền móng cho tăng trưởng

PHRL của BID & VCB không phải để tồn tại, mà để tăng tốc có kiểm soát.