Liệu kịch bản này có lặp lại cú sốc như cuộc chiến giữa Nga và Ukraine năm 2022 hay không? Để trả lời câu hỏi này, cần đặt trong ba kịch bản về thời gian kéo dài của xung đột:

• Kết thúc nhanh trong 1 tháng
• Kéo dài khoảng 1 quý
• Dai dẳng nhiều năm

---

Kịch bản 1: Chiến sự kết thúc trong vòng 1 tháng

Trong trường hợp xung đột được kiểm soát và kết thúc nhanh, tác động đến TTCK Việt Nam gần như không đáng kể.

Lý do:

• Iran không có quan hệ thương mại hay ảnh hưởng trực tiếp lớn đến kinh tế Việt Nam.
• Nếu có rung lắc, thị trường có thể phục hồi rất nhanh.
• VN-Index khó giảm sâu.
• Nhiều nhóm cổ phiếu có thể sớm vượt đỉnh sau giai đoạn điều chỉnh ngắn.

So sánh với bối cảnh năm 2022

Cuộc chiến Nga – Ukraine năm 2022 xảy ra trong điều kiện hoàn toàn khác:

• Lạm phát Mỹ tăng mạnh lên gần 9% (hệ quả từ chu kỳ bơm tiền 2020–2021)
• Giá dầu quanh 100 USD/thùng
• Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) buộc phải nâng lãi suất mạnh
• Dollar Index (DXY) bước vào uptrend
• Áp lực tỷ giá khiến Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải tăng lãi suất điều hành nhiều lần
• VN-Index với P/E ~20 (vùng 1.500 điểm) đã sụp mạnh về 900

Bối cảnh năm 2026 hiện tại

• Lạm phát Mỹ đã được kiểm soát quanh 2%
• Giá dầu dao động vùng 60 USD
• Fed đang trong chu kỳ hạ và giữ lãi suất
• DXY có xu hướng giảm
• VN-Index giao dịch quanh P/E ~15 (mức trung bình, chưa quá cao)
• Việt Nam đã chủ động điều chỉnh chính sách từ cuối 2025

Vì vậy, nếu chiến sự chỉ diễn ra ngắn hạn, khả năng tạo cú sốc vĩ mô như năm 2022 là rất thấp. Thậm chí, đây có thể là cơ hội để gia tăng tỷ trọng cổ phiếu khi thị trường điều chỉnh. VNINDEX Có thể sớm quay lại đà tăng giá và vượt 1900 điểm.

---

Kịch bản 2: Chiến sự kéo dài khoảng 1 quý trở lên

Nếu xung đột kéo dài 3 tháng, tác động sẽ rõ ràng hơn, đặc biệt lên:

• Giá dầu
• Giá phân đạm

Nguyên nhân chính nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển hơn 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Nếu Iran thực sự phong tỏa, giá dầu có thể tăng mạnh.

Trong kịch bản này:

• Một số nhóm cổ phiếu liên quan dầu khí, phân bón, có thể hưởng lợi. (PVT, PVD, PVS, BSR, GAS….. hay DCM, DPM)
• Thị trường sẽ phân hóa mạnh.
• Biến động gia tăng nhưng chưa đủ để tạo khủng hoảng hệ thống.

Đây được xem là kịch bản có xác suất cao nhất nếu Iran phản ứng mạnh trong ngắn hạn trước khi tình hình dần hạ nhiệt do sức ép của kinh tế trong nước đang rơi vào khủng hoảng. Vnindex có thể rơi về vùng 1600 và sideway. Trước khi có những diễn biến mới.

---

Kịch bản 3: Chiến sự kéo dài nhiều năm

Đây là kịch bản rủi ro cao và khó lường nhất.

Nếu xung đột kéo dài:

• Giá dầu có thể quay lại vùng 100 USD/thùng thậm chí vượt 150USD/thùng
• Hàng hóa toàn cầu tăng giá
• Lạm phát quay trở lại
• Các ngân hàng trung ương, bao gồm Fed, có thể phải tái thắt chặt chính sách tiền tệ
• Áp lực tỷ giá USD tại Việt Nam gia tăng

Khi đó, rủi ro lặp lại bối cảnh năm 2022 là hoàn toàn có thể xảy ra. TTCK Việt Nam sẽ bước vào trạng thái phòng thủ cao độ. Nếu chiến sự kéo dài trên 3–6 tháng trở lên mà không có dấu hiệu hạ nhiệt, nhà đầu tư nên bắt đầu chuyển sang chiến lược thận trọng hơn. Vnindex có thể sẽ bước vào downtrend ngắn hạn và thủng 1600. Và rất nhiều cổ phiếu giảm giá. Thậm chí cả những cp hưởng lợi cũng khó giữ được đà tăng.

---

Kết luận

• Chiến sự ngắn hạn (≤1 tháng): Tác động thấp, có thể là cơ hội mua vào.
• Kéo dài 1 quý: Thị trường phân hóa, một số ngành hưởng lợi.
• Kéo dài nhiều năm: Rủi ro vĩ mô cao, cần phòng thủ.

Quan trọng nhất: Thị trường không sợ chiến tranh, thị trường sợ lạm phát và chính sách tiền tệ thắt chặt.